شهادت

چگونگی شهادت امام هادی علیه السلام

چگونگی شهادت امام هادی علیه السلام
امام علی النقی (هادی) علیه السّلام امام دهم شیعیان جهان است که در نیمه ذی حجه سال ۲۱۲ هـ. ق در شهر صریا (حومه مدینه) به دنیا آمد. پدرش امام جواد علیه السّلام و مادر گرامیش سمانه نام دارد.
/پاورقی ۱- شیخ مفید، الارشاد، ترجمه سید هاشم رسولی محلاّتی، ج۲، ص۴۱۷ـ۴۱۸؛ پیشوایی، مهدی، سیره پیشوایان، قم، موسسه امام صادق، چاپ سیزدهم، ۱۳۸۱ش، ص۵۶۷؛ طبرسی، امین الاسلام، اعلام الوری، دارالکتاب الاسلامیه، چاپ سوم، ص۳۵۵٫ /
حضرت امام هادی علیه السّلام در ۸ سالگی پس از شهادت پدر بزرگوارشان عهده دار مقام امامت گردید و پس از ۳۳ سال امامت در سن ۴۱ سالگی در سامرا در زمان خلافت معتز به شهادت رسیدند.
/پاورقی ۲- شیخ مفید همان، طبرسی، همان. /
امامت امام هادی علیه السّلام مقارن با خلافت ۶ خلیفه عباسی بود. مقارن بود با ۷ سال باقیمانده از خلافت معتصم برادر مأمون، با واثق پسر معتصم به مدت ۵ سال، متوکل برادر واثق ۱۶ سال، منتصر پسر متوکل به مدت ۶ ماه، مستعین پسر عموی منتصر ۴ سال و معتز پسر دیگر متوکل که سه سال خلافت کرد. امام هادی پس از گذشت یک سال از خلافت معتز در سامرا مسموم شده و به شهادت رسید و جسم پاک حضرت در سامرا در خانه مسکونی حضرت مدفون گردید.
/پاورقی ۳- پیشوایی، همان، ص۶۱۲ به نقل از شبلنجی، نورالابصار، ص۱۶۶؛ شیخ مفید در الارشاد به جای شهادت از لفظ وفات استفاده کرده است. /
نکته مهم در شهادت امام هادی علیه السّلام این است که حضرت در سامراء به شدت تحت نظر بود و به خاطر کنترل بسیار شدید و خفقان حاکم و منع دوستان و شیعیان از دیدار با حضرت و عقوبت سخت متخلفین)
/پاورقی ۴- عقیقی بخشایشی، زندگانی پیشوای دهم امام هادی علیه السلام، قم، انتشارات نسل جوان، ۱۳۵۷ش، ص۴۰ـ۴۵؛ ادیب. عادل، زندگانی تحلیلی پیشوایان ما، ترجمه اسدالله مبشری، نشر فرهنگ اسلامی، چاپ شانزدهم، ۱۳۷۶ش، ص۲۵۸ـ۲۵۶٫ /
حتی نزدیکترین یاران امام نیز از حال و وضع امام بی خبر یا بسیار کم اطلاع بودند. و به همین دلیل است که منابع اشاره دقیقی به نحوه شهادت امام ندارد. منابع فقط شهادت حضرت در زمان معتز را ذکر کرده اند بدون ذکر زمان دستور خلیفه به مسموم کردن و اینکه چه کسانی مأمور این جنایت شدند و چه زمانی این عمل پلید از آنان سر زد و حتی در روز شهادت حضرت هم اتفاق نظر نیست.
/پاورقی ۵- سن امام را بین ۴۰ تا ۴۲ سال ذکر کرده اند و روز شهادت امام را یا ذکر نکرده اند یا سوم رجب یا بیست و هفتم رجب و یا در ماه جمادی الثانی ذکر کرده اند که خواهد آمد. /
امام هادی علیه السّلام در طول دوران امامت خود از سرکشان و حاکمان فاسد بنی عباس رنجها و محنت های زیادی کشید (و در این میان متوکل در ظلم و ستم به حضرت و سنگدلی گوی سبقت را از دیگران ربود).
(متوکل وجود امام هادی علیه السّلام را خطر بزرگی برای حکومت خویش احساس می کرد، لذا تصمیم گرفت تا با دو روش هم زمان در یک اقدام از بحرانی تر شدن اوضاع جلوگیری کند. یکی حمله به یاران امام و نابود کردن آثار شیعیان تا حدی که قبر مطهر امام حسین علیه السّلام را نیز تخریب کرد و دوم دور کردن امام از مدینه که پایگاه سازمان تشیع بود.
/پاورقی ۶- اصفهانی، ابوالفرج، مقاتل الطالبیین، نجف، منشورات المکتبه الحیدریه، ۱۳۸۵ق، ص۳۹۵؛ پیشوائی، همان، ص۵۷۱؛ ادیب، عادل، همان، ص۲۵۶؛ عقیقی بخشایشی، همان، ص۵۳ـ۵۴؛ قرشی، باقر شریف، زندگانی امام علی الهادی، انتشارات اسلامی، ۱۳۷۱، ص۳۸۶٫ /
(عبدالله بن محمد فرماندار مدینه از دشمنان اهل بیت علیهم السلام بود و از امام نزد متوکل سعایت می کرد و پیوسته قصد آزار آن جناب را داشت. امام هادی علیه السّلام در نامه ای به متوکل سعایت و دروغگویی او را یاد آوری کرد ولی متوکل که زمینه را برای تبعید امام از مدینه و تحت نظر گرفتن مناسب می دید در نامه ای ظاهرا محترمانه از حضرت خواست به سامرا بیاید)
/پاورقی ۷- شیخ مفید، همان، ص۴۳۵؛ طبرسی، اعلام الوری، همان، ص۳۶۵؛ قرشی، زندگانی امام علی الهادی، همان، ص۳۸۶٫ /
نامه متوکل رسید و حضرت آماده رفتن به سامرا شد (وقتی آن حضرت به سامرا رسید متوکل ( با آن همه وعده و احترام که در نامه اش بود) یک روز خود را پنهان کرد و آن حضرت را در کاروانسرایی که به کاروانسرای گداها معروف بود فرود آورد).
/پاورقی ۸- شیخ مفید، الارشاد، همان، ص۴۳۸٫ /
سپس متوکل دستور داد: (حضرت را کاملا تحت نظر گیرند و خانه شان را محاصره کرده و مانع دیدار شیعیان با ایشان و استفاده دانش پژوهان از آن سرچشمه علم و معرفت گردند و حتی ایشان را در تنگنا و محاصره اقتصادی قرار داد و رساندن حقوق شرعیه و هدایا را از داخل و خارج بر حضرت ممنوع کرد و متخلفان را عقوبتی سخت نمود)
/پاورقی ۹- قرشی، باقر شریف، زندگانی امام علی الهادی، همان، ص ۳۸۶٫ /
این وضعیت جز در حکومت شش ماهه منتصر تا زمان شهادت امام ادامه داشت و در زمان معتز شدت گرفت.
یکی دیگر از سختگیری های متوکل در آزار امام هادی علیه السّلام این بود که (گاه بگاه به مأموران خود دستور می داد تا ناگهانی به خانه امام ریخته و آنجا را بازرسی کنند به امید آنکه سلاح یا مدرکی دال بر فعالیت ایشان علیه حکومت بدست آورند. لکن در این حمله های شبانه جز کتاب های علمی و ادعیه چیزی یافت نشد)
/پاورقی ۱۰- قرشی، باقر شریف، همان، ص ۳۸۷٫ /
گاهی متوکل فرمان می داد (حضرت را در هر حالتی که هست به دربار آورند. در یکی از این احضارها امام در حالی بر متوکل وارد شد که او مست و لا یعقل در کنار جامها و سبوهای شراب و در میان گروه های خنیاگر و رقاصه افتاده بود.امام بی توجه به موقعیت خطیر و خطرات احتمالی به شدت او را سرزنش و ملامت کرد و به نصیحت گویی و یاد آوری قیامت پرداخت و فسق و فجور و می خوارگی و بدکارگی او را محکوم ساخت. متوکل بر آشفت و دستور داد ایشان را در زندان محبوس سازند)
/پاورقی ۱۱- قرشی، باقر شریف، همان، ص ۳۸۷٫ /
حضرت روانه زندان شد و (شخصی از حضرت شنید که می فرمودند انا اکرم علی الله من ناقه صالح)
/پاورقی ۱۲- ترجمه: من نزد خدا از ناقه حضرت صالح محترم ترم. /
و سپس این آیه را خواندند (تمتعوا فی دارکم ثلاثه ایام ذلک وعد غیر مکذوب)
/پاورقی ۱۳- هود / ۵۶، در خانه هایتان سه روز به آسایش و خوشگذرانی سپری کنید (سپس عذاب الهی خواهد رسید) آن وعده ای است که دروغ نخواهد بود. /
بیش از سه روز نگذشت که متوکل به دست فرزندش منتصر به هلاکت رسید)
/پاورقی ۱۴- طبرسی، اعلام الوری، همان، ص۳۶۳؛ عماد الدین طبری، مناقب الطاهرین، تهران، انتشارات رایزن، ۱۳۷۹، ج ۲، ص ۸۲۷٫ /
منتصر گر چه بر امام سخت نگرفت ولی این آرامش نسبی امام و شیعیان پس از شش ماه تمام شد و دوباره آزار و حصر و شکنجه و قتل راهکار اساسی خلافت در مقابل شیعیان بود(امام هادی علیه السّلام با حاکمان ستمگر سازش نکرد و آنها از مبارزه منفی و عدم همکاری حضرت هراس داشتند و رنج می بردند تا اینکه تنها راه خویش را خاموش کردن نور خدا پنداشتند و بدین ترتیب امام هادی علیه السّلام نیز مانند امامان پیشین به مرگ طبیعی از دنیا نرفت بلکه در زمان معتز مسموم گردید).
/پاورقی ۱۵- پیشوایی، سیره پیشوایان، همان، ص۶۱۲ به نقل از شبلنجی، نوار الابصار، ص ۱۶۶٫ /
منابع معتبر و مورخان شیعه شهادت حضرت را در ( ماه رجب سال ۲۵۴ ه.ق)
/پاورقی ۱۶- شیخ مفید. الارشاد، همان، ص۴۳۹؛ طبرسی، اعلام الوری، همان، ص۳۵۵؛ پیشوائی، همان، ص۵۶۷٫ /
می دانند. مرحوم آیت الله مرعشی نجفی شهادت حضرت را در روز دوشنبه سوم رجب سال ۲۵۴ ه.ق می داند
/پاورقی ۱۷- مرعشی نجفی، سید شهاب الدین، مجموعه نفیسه، ص۵۶٫ /
گر چه برخی منابع شهادت حضرت را در ماه جمادی الثانی
/پاورقی ۱۸- عقیقی بخشایشی، همان، ص۹۰ به نقل از قندوزی، شیخ سلیمان بلخی، نیابیع الموده، بیروت، ج۳، ص۱۴٫ /
یا ۲۷ رجب
/پاورقی ۱۹- عقیقی بخشایشی، همان، ص۱۱۲٫/
نیز ذکر کرده اند

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
۱ـ زندگانی امام علی الهادی، باقر شریف رضی.
۲ـ منتهی الآمال، شیخ عباس قمی.
۳ـ سیره پیشوایان، مهدی پیشوایی.
۴ـ زندگی پیشوای دهم امام هادی، عقیقی بخشایشی.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *