شهادت

شهادت امام هادی

امروز هشتم ربیع الاول سال دویست و شصت هجری قمری است. شبی طولانی و زمستانی گذشته است. تراکم و فشردگی بادهای باران زا چنان است که خورشید را به مستوری نشانده است. عقید در کسوت قاصد غم پدیدار می شود و خبری می آورد که دلها را بیازارد: بزرگ خاندان علوی، از خاکدان تیره پر برکشید. در ایوان خانه، رفت و آمدهای غیر عادی آغاز می شود. خانه به خیمه ای ماند که گرفتار تندباد حوادث است.
جعفر از بانگ مویه ها و ضجه ها بیدار می شود. چنان از جا بر می کند که گویی کژدمی او را گزیده است. برق نیرنگ از چشمانش متصاعد می شود. در ژرفای تیره گون نهادش، صداهایی چون زوزه ی گرگ ها، طنین افکنده اند.
بسان بزرگ خاندان رفتار می کند و همه به ناگزیر باید از وی پیروی کنند. به سختی در تلاش است تا اندکی وقار بر رفتارش بیفزاید؛ زیرا به زعم خود، او امام تازه ی شیعیان است! اینک، همه چیز برای او مهیا است. برادرش بدون سفارش و وصیت، چشم از جهان فرو بسته است؛ پس همه چیز بر وفق مراد و از آن او خواهد بود. او وارثی بی رقیب است. آه! اگر برادرزاده اش آشکار شود، چه چاره کند؟ پریشان دل و مضطرب می شود. بی درنگ آرام می گیرد. با خود می گوید: «کودکی که جاسوسان در پی اویند، جرأت ندارد در جمع مردمان ظاهر شود.»
جعفر نزدیک در ورودی، جایگاهی برای خویش در نظر می گیرد تا از تسلیت گویان استقبال کند. به زودی دولتمردان و چهره های برجسته شیعی می آیند. او از شنیدن نخستین تسلیت و تبریک، سرمست شده است. نخستین تبریک برای او در منصب امامت؛ او بر مردمان بسیاری امام و پیشوا شده است.
ابا ادیان بصری می آید. [۱] آوای حزین مویه گران به گوش می رسد. جعفر نزدیک در ایستاده و تبریک و تسلیت می پذیرد. بصری با اندوه زمزمه می کند:
– اگر او امام است، پس امامت تباه شده است. چگونه جعفر امام شده است؟ او که جام های می سر می کشد؛ طنبور می نوازد؛ در کاخ جوسق قمار می بازد! ابا ادیان به ناچار با وی دست می دهد و تسلیت و تبریک می گوید. وارد خانه می شود. انبوهی از تسلیت گویان نشسته اند. عثمان بن سعید (نماینده ی امام عسکری (ع)) نیز میان آنان است. عثمان، در اندوهی تلخ غوطه ور است. در خاطره ی ابا ادیان، صحنه ای جان می گیرد. روزی که گروهی از یمن آمده بودند و حضرت به عثمان فرموده بود: – عثمان [با آنان] برو. تو وکیل و مورد اعتماد و امین بر مال الله هستی. [۲] . یکی از اعضای گروه رو به امام کرده و گفته بود:
-ای سالار ما! عثمان از شیعیان برگزیده ی توست. [اینک با این سخنانت] بر آگاهی ما از جایگاه او در نزد تو و این که نماینده و امین شما بر مال الله است، افزوده ای.
– آری… و گواه باشید که عثمان بن سعید عمری، نماینده ی من، و پسرش نماینده ی پسرم – مهدی شما – است. [۳] . عثمان، پیکر امام را غسل داده است. ابا ادیان، با صدای عقید به خود می آید که به جعفر می گوید: – سرورم! بر جسم برادرت کفن پوشانده اند؛ پس برای نماز خواندن بر او برخیز. لحظه هایی سرنوشت ساز و حساس درگذرند. جعفر به سوی پیکر برادر گام بر می دارد. با نماز گزاردن، امتیاز بزرگی به دست می آورد. این کار او قانع کردن همه ی شیعیان است؛ زیرا شیعه بر این باور است که بر امام، جز امام، نماز میت نمی خواند. جعفر برابر پیکر امام، مهیای نماز می شود. نمازگزاران پشت سرش صف بسته اند. ابا ادیان، کنار عثمان بن سعید در صف نخست ایستاده است. جعفر می خواهد تکبیر بگوید. کودکی گندمگون با موهای مجعد آشکار می شود. با گام هایی مطمئن به سوی جعفر می آید. ردایش را می کشد و قاطعانه می گوید: – عقب بایست عمو! برای نماز خواندن بر پیکر پدرم، من سزاوارترم. رنگ از چهره ی جعفر می پرد. پشت سر کودک به نماز می ایستد. چشم ها از آوای حزین کودکی که بر پدرش نماز می خواند، لبریز اشک می شود. ذهن اباادیان درهم ریخته است. نخستین نشانه ی امام راستین را به چشم می نگرد. عسکری (ع) به او گفته بود:«کسی که بر من نماز می خواند، امام است.» دو نشانه ی دیگر مانده است. نخست آن که کودک نامه هایی را که دربردارنده ی پاسخ نامه هاست و او از مدائن آورده، از وی بطلبد. نماز به پایان می رسد. کودک رو به اباادیان می کند و لب می گشاید: -ای بصری! پاسخ نامه هایی را که با توست، بده!
دیگر جای تردید نیست. ابا ادیان آن ها را به کودک می دهد. آنگاه طفل نورس، در پشت پرده ی یکی از اتاق ها از چشم ها پنهان می شود. جعفر همچنان کینه ورز است. مردی نزد او می آید. آهنگ آن دارد که بر او زخم زند: – سرورم! کودک چه کسی بود؟ جعفر کینه توزانه پاسخ می دهد:
– قسم به خدا! نه هرگز او را دیده ام و نه می شناسمش! مرد به جعفر پوزخند می زند؛ [۴] به امام دروغینی که برابر کودکی که نه ساله می نماید، عقب نشینی کرده است. آری این پسر، آیینه ی حق نمایی است که کسی را یارای برابری با آن نیست؛ گرچه از تبار امام (ع) باشد!
آنانی که برای نخستین بار کودک را می دیدند، همچنان حیرت زده اند. در بیرون خانه، هنگامه ای برپاست. برادر و نماینده خلیفه، برای تشییع و نماز رسمی بر پیکر آمده است. جعفر به استقبالشان می شتابد. اباعیسی بن متوکل، تسلیت خویش و خلیفه را به جعفر می رساند.
پیکر را با گریه و مویه از خانه بیرون می آورند. اینک، آرامش کوچیده است. پیکر، بسان کبوتر سپید شهیدی، از خیابان اصلی ابااحمد به سوی مسجد جامع در حرکت است. در این روز ابری، نسیم غربت و یتیمی بر چهره ها می وزد. امام، خورشید دل هاست. هر گاه پنهان شود، گرما و نور دل ها جای خویش را به تاریکی می دهند. مردمان، با آنچه که می بینند، خاطرات شش سال پیش برابر چشمانشان زنده می شود؛ روزی که پدر جوان این انسان پاک نهاد را تشییع کرده اند. برخی حیرت زده از راز مرگ آنان می پرسند؛ از درگذشت افرادی که هم جوانند و هم پیشینه بیماری ندارند. سامرا، به این پدیده، خو گرفته است. پیکر را برای نماز رسمی میت نزدیک مسجد بر زمین می گذارند. نماینده و برادر خلیفه گامی به جلو می نهد.
کفن از چهره ی حضرت کنار می زند تا شایعه ی کشته شدن حضرت از سوی حکومت را تکذیب کند. برابر شخصیت ها و مقام های خاندان هاشمی (علویان و عباسیان) و فرماندهان نظامی و دولتمردان می گوید: – ایشان، حسن بن علی بن محمد بن رضاست. به مرگ طبیعی، چشم از جهان فرو بست. از خدمتکاران امیرمؤمنان، فلان و فلان و… از قاضیان، عمرو و زید و… و از طبیبان فلان و بهمان و… بر این مطلب گواهی می دهند؛ [کسانی که شب های فرجامین را با اهداف پیچیده ای در منزل امام به سر برده اند.] سپس با احترامی دروغین، سیمای امام را با کفن می پوشاند. [۵] . بار دیگر بر پیکر امام نماز خوانده می شود. بدن حضرت را به خانه اش در محله ی درب الحصا باز می گردانند تا بر طبق وصیتش، کنار پدرش به خاک سپرده شود. امروز همانند روز رستاخیز است. [۶] . مردمان، برای تبرک، در تلاشند تا پیکر پاک را لمس کنند؛ گویی دست خویش را برای گرفتن دست پیامبر (ص) دراز می کنند. پیکر، وارد خانه می شود و اندکی بعد، بوی خاک عطرآگین بر می خیزد. امام، کنار پدرش، آرام گرفته است؛ پدر و پسری که ربع قرن پیش، با هم به این شهر آمدند، پدر شش سال قبل و پسر اینک کوچ کرده است. آنان که ورای افق های دور دست می نگرند، می بینند که به زودی گلدسته هایی از این خاک سر بر خواهند کشید، تا این جایگاه را سبزینه سازند؛ تا سایه سارش بر خستگان و رهروان راه های زندگی سایه افکند.
————————————————————————————————————————————–
پی نوشت ها:
[۱] ابا ادیان بصری در منزل امام کار می کرد. امام عسکری (ع) پیش از درگذشت، او را با نامه هایی مهم به مدائن فرستاده و فرموده بود که پاسخ ها را به کسی که از تو می طلبد، تحویل بده. نک: کمال الدین، ج ۲، ص ۴۷۵٫
[۲] الغیبه، ص ۲۱۵٫
[۳] همان، ص ۲۱۶٫
[۵] الارشاد، ص ۳۸۳٫
[۴] کمال الدین، ج ۲، ص ۴۷۵٫
[۶] دائره المعارف بستانی، بستانی ج ۷، ص ۴۵٫
منبع: سوار سبزپوش آرزوها (روایتی نو از زندگی و زمانه امامان هادی، عسکری و مهدی)؛ کمال السید؛ مترجم حسین سیدی؛ نسیم اندیشه؛ چاپ دوم ۱۳۸۵٫
برگرفته از کتاب دانشنامه امام هادی علیه السلام

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *