حرم و بارگاه

سامرا در دوران معتصم

پس از مرگ مأمون، برادرش معتصم، هشتمین خلیفه عباسی، زمام قدرت را در سال ۲۱۸ ق به دست گرفت، وی برای تحکیم قدرتش هر چه می توانست برده و غلام می خرید و آنها را بیشتر برای سربازی در لشگر و سپاهش به خدمت می گرفت تا آن جا که هفتا هزار سرباز ترک را در سپاهش استخدام کرد. [۱] .
ولی از آن جا که شهر بغداد ظرفیت این همه سرباز و غلام را نداشت و گاهگاهی می شد که مردم شهر از ازدحام آنها به اذیت افتاده و زبان به شکوه می گشودند، معتصم را بر این داشت که برای لشگریان و سربازان، محل مخصوص و مناسبی را در نظر بگیرد، پس از پرس و جو، معلوم شد که سامرا برای این کار بیش از هر جای دیگر مناسبتر است، همین بود که سامرای کنونی در کنار سامرای تاریخی به دستور معتصم و با نظارت وزیرش احمد بن خالد، در عرض سه سال ساخته شد (۲۱۹ – ۲۲۱ ق) ، پس از آنکه معتصم بغداد را ترک گفت، در سال ۲۲۱ ق در سامرا ساکن شد و آنجا را برای خویش پایتخت و دارالخلافه خواند.
معتصم عباسی در سایه زر و زور توانست در عرض دو سال و اندی شهر سامرا را پر از کاخهای جورواجور، پوشیده از خیابانها و بازارهای دراز، آکنده از پادگانها و خانه های زیاد، و آباد از مساجد بزرگ و… کند، چنان که برای ۲۵۰/۰۰۰ سپاهی آسایشگاه و پادگانهای نظامی ترتیب داد.
معتصم پیش از هر چیز دستور داد علاوه بر قصر مخصوص خودش، برای هر یک از یاران و سردارانش قصری در فراخور حالش ساخته شود، چنان که در زمانی دور و دراز، چندین کاخ بلند و بالا در سامرا قد برافراشت تا آنجا که امروز نیز شرح و توصیف آن کاخ های آن چنانی، کتابها را نیز اشغال کرده است مانند: قصر جوسق خاقانی، قصر عمری، قصر وزیری و قصر هارونی و…
علاوه بر این ها، هفت خیابان در شهر ساخته شد. به این ترتیب:
خیابان اول: شارع اعظم، معروف به شارع سریجه.
خیابان دوم: شارع ابی احمد، به اسم برادر خلیفه.
خیابان سوم: شارع حیر الاول.
خیابان چهارم: شارع بر غامش ترکی.
خیابان پنجم: شارع اسکر، معروف به شارع صالح عباس.
خیابان ششم: شارع حیر جدید.
خیابان هفتم: شارع الخلیج که در ساحل دجله بوده است.
دور و بر هر یک از این خیابانها، مخصوص گروهی خاص بود که با نژادهای ویژه و نحله های مخصوصشان، سکونت داده شده بودند. [۲] .
————————————————————————————————————————————–
پی نوشت ها:
[۱] موسوعه العتبات المقدسه، ج ۱۲، قسم سامرا، ص ۷۷٫
[۲] مأثر الکبراء فی تاریخ سامرا، ج ۱، ص ۳۱ به بعد و موسوعه العتبات ج ۱۲، ص ۸۰ به بعد از این کاخها و خیابانها به تفصیل سخن گفته اند.
منبع: گزیده سیمای سامرا سینای سه موسی؛ محمد صحتی سردرودی؛ نشر مشعر چاپ اول بهار ۱۳۸۸٫
برگرفته از کتاب دانشنامه امام هادی علیه السلام

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *