زندگینامه

زندگینامه امام هادی علیه السلام

صفحه ۲۶ از ۱۸۸
“بهتر از نیکی، نیکوکار است، و زیباتر از زیبایی، گوینده آن است و برتر از علم، حامل آن و بدتر از بدی، عامل آن است
وحشتناک تر از وحشت، آورنده آن است “. از سخنان گهربار امام هادی علیه السلام امامان و پیشوایان معصوم (ع) انسانهای کامل
و برگزیدهای هستند که به عنوان الگوهای رفتاری و مشعلهای فروزان هدایت جامعه بشری از سوی خدا تعیین شدهاند. گفتار و
رفتار و خوی و منش آنان ترسیم حیات طیبه انسانی و وجودشان تبلور تمامی ارزشهای الهی است. بدون شک، ارتباط با چنین چهره
هایی و پیروی از دستورها و رفتارشان، تنها راه دستیابی به کمال انسانیت و سعادت هر دو جهان است. پیشوای دهم (ع) یکی از
پیشتازان دانش و تقوا و کمال است که وجودش مظهر فضائل اخلاقی و کمالات نفسانی و الگوی حق جویان و ستم ستیزان است.
امام ابوالحسن علی النقی هادی علیه السلام ملقب به امام” هادی، “دهمین پیشوای شیعیان در نیمه ذیحجه سال ۲۱۲ هجری در
اطراف مدینه در محلی به نام ” صریا “متولد گشت. آن حضرت و فرزند گرامی ایشان امام حسن علیهما السلام به عسکریین شهرت
یافتند، زیرا خلفای بنی عباس آنها را از سال ۲۳۳ به سامرا (عسکر) برده و تا آخر عمر پر برکتشان در آنجا، آنها را تحت نظر قرار
دادند. امام هادی علیه السلام به لقبهای دیگری مانند: نقی، عالم، فقیه، امین و طیب شهرت داشت و کنیه مبارک ایشان ابوالحسن
است. از آنجا که کنیه امام موسی کاظم و امام رضا علیهما السلام نیز ابوالحسن بود، لذا برای اجتناب از اشتباه، ابوالحسن اول به امام
کاظم علیه السلام، ابوالحسن ثانی به امام رضا علیه السلام و ابوالحسن ثالث به حضرت هادی علیه السلام اختصاص یافته است. پدر
بزرگوارش امام جواد (ع) و مادرش بانوی گرامی سمانه است که بانویی با فضیلت و با تقوا بود. امام هادی (ع) در سن ۶ یا ۸
سالگی یعنی در سال ۲۲۰ هجری، پس از شهادت امام جواد (ع) به امامت رسید. مدت ۳۳ ساله امامت امام هادی (ع) با خلفای
معتصم، واثق، توکل، منتصر، مستعن و معتز معاصر بود. عظمت شخصیت امام هادی (ع) به قدری زیاد است که دوست و دشمن را
به اعتراف واداشته است. قسمتی از این اعترافات مبنی بر شخصیت آن امام به لحاظ اخلاقی و بخشی دیگر ناشی از ابعاد علمی آن
حضرت و شمه ای، نتیجه کراماتی است که از آن بزرگوار صادر شده است. ابن صباغ مالکی در کتابی موسوم به فصول المهمه
خطوط واضحی از سیمای تابناک فضایل و ویژگیهای اخلاقی امام هادی (ع) قهرمان شکست ناپذیر عصر متوکل عباسی را ترسیم
فضل و دانش امام دهم شیعیان بر اوج قلل بلند پایه عالم بشریت نقش بسته بود و رشتههای مشعشع آن بر اختران آسمان » ! میکند
سر میسایید. نیکیها و اخلاق پسندیده او را نمیتوان در شمار عدد ذکر نمود. اما میشود به افتخار آمیزترین آنها که موجب
حیرت است بسنده کرد. او جمیع صفات نیک و مفاخر معنوی را یک جا در وجود داشت. ابعاد وسیع و منبع فیاض حکمت و دانش
امام هادی (ع) دارای نفس زکیه و «. او بر لوح سرشتش ثبت شده و بدین سبب او از ناشایستهها و آلایشها به دور و برکنار است
عزمی راسخ و همتی عالی بود که هرگز احدی از مردم را نمیتوان در مقایسه با او همتا و همسان دانست. ابن شهر آشوب از رجال
حدیث نقل میکند که او نیک سرشت ترین و پاک ترین روش را در میان جامعه دارا بود، راستگوترین افراد جامعه محسوب
میشد، به هنگام سکوت، شکوه هیبت و تشعشع وقار، چهره او را دربرمیگرفت و چون لب به سخن میگشود، گزیده و نغز
میگفت به طوری که شعاع کلامش روح آدمیان را سحر میکرد. در وجود مقدس امام هادی (ع) ویژگیهای اخلاقی پسندیده
میدرخشید. امامت، کمال و دانش و فضیلت و سرشت و اخلاق نیک از فرازهای اخلاقی این امام همام است. خداوند به قدرت بی
منتها و دانش وسیع خود، گنجینه هایی از دانش خود را بر خاندان رسالت افاضه و موهبت فرموده و ایشان را به زیور دانش آراسته
است، این گنجینه ها، مجموعه اسرار علوم و معارف است که خداوند آن را دراختیار امامان شیعه که راهبران حقیقی بشر هستند،
قرار داده است. مرقد مطهر پیشوای دهم- عراق/ سامراء امام هادی (ع) که در زمره امامان شیعه و از خاندان رسالت است، نیز از
ویژگی دانشی گسترده و جامع برخوردار است، طوری که سمبلهای دانش و فرهنگ وی، عقول را حیران و اندیشهها را به اعجاب
واداشته است. امام دهم همچون پدران و اجداد بزرگوار خود در علم و دانش سرآمد روزگار بود. درخشش او در مدت حیاتش
احترامی شگفت در قلوب همگان ایجاد کرده بود. نامه آن حضرت در رد پیروان معتقد به تفویض و جبریون و اثبات عدل و حد
صفحه ۲۷ از ۱۸۸
مابین جبر و تفویض، از فرازهای شگفت آور دوره امامت، امام هادی محسوب میشود و بسیار مورد تعمق و توجه میباشد. امام
هادی (ع) در این نامه، نظریه پیروان هر دو عقیده را با منطقی ترین اصول مردود اعلام کرده و اسراری از علوم و حقایق آن را پاسخ
فرموده است. با توجه به اینکه خداوند دارای عدل و انصاف و حکمت بالغه است، پس اوست که میتواند هر کس را بخواهد از
میان بندگان خود برای ارسال پیامش و تبلیغ رسالتش و اتمام حجت بر بنده هایش برگزیند. گوشهای دیگر از دریای بیکران دانش
امام هادی (ع) در تاریخ خطیب بغدادی تجلی دارد. او به شهادت خود دانش امام را متذکر شده و در مقام اثبات آن میگوید:
روزی یحیی بن اکثم در مجلس واثق خلیفه عباسی که جمعی از علماء و فقها حضور داشتند، سؤال کرد که چه کسی سر حضرت
آدم (ع) را هنگامی که حج به جا آورد، تراشید؟ تمام حضار در پاسخ آن عاجز ماندند، واثق گفت: هم اکنون من کسی که جواب
این سؤال را بدهد حاضر میکنم، سپس شخصی را بدنبال حضرت هادی (ع) فرستاد و وی را به دربار خلیفه دعوت کرد. امام نیز
دعوت را پذیرفت و برای اظهار و بیان حقیقت به دربار واثق رفت. خلیفه پرسید: ای ابوالحسن به ما بگو چه کسی سر حضرت آدم
را هنگام حج تراشید؟ امام فرمود: ای واثق ترا به خدا سوگند میدهم که ما را از بیان و جواب آن معاف کنی، خلیفه گفت: ترا
سوگند میدهم که جواب را بفرمایی! امام فرمود: اکنون که قبول نمیکنی، پس میگویم. پدرم مرا از جدم خبر داد و جدم از
جدش که رسول خدا باشد، اطلاع داد که فرمود: برای تراشیدن سر آدم جبرئیل مأمور شد یاقوتی از بهشت آورد و به سر آدم کشید
تا موهای سرش بریزد. در مورد جاذبه اجتماعی و نفوذ سیاسی امام هادی (ع) فقط میتوان همین را گفت که یکی از تجلیات و
تشعشعات پرشکوه خداوند و تابش منبع فیاض نور حق در وجود امام هادی (ع) متجلی و منعکس شده و از وجود حضرت نیز مانند
آینهای که انوار گوناگون را در خود انعکاس میدهد، ساطع بوده است. کسی را در عصر پیشوای دهم، توان نگاهی ممتد و حتی
لحظهای کوتاه به چهره او نبود. به محض نظر به رخسار پرفروغش آثار ضعف و سستی و ترس بر قلبها سایه میافکند. در
کتابهای تاریخی آمده است که حضور امام در هر مجلسی مورد تجلیل و احترام عمیق بود و خواسته و ناخواسته اطرافیان را تحت
تأثیر و نفوذ قرار میداد و همنشینان وی همواره آرزوی مجالست و مراودت او را در سر داشتند. با آنکه متوکل بارها در صدد بود تا
به بهانه قیام مسلحانه امام دهم را از میان بردارد، ولی هیچ گاه به این بهانه دست نیافت. با این حال، نتوانست حیات شریف آن
حضرت را که مانع خودکامگیهای او به عنوان محور تفکر اسلامی بود و همچون مرکزی که شیعیان بر گرد آن پروانه وار
میچرخیدند، تحمل کند، لذا ایشان را بنا به روایتی، در تاریخ سوم رجب سال ۲۴۵ هجری به شهادت رساند. امام دهم در حالی که
هشت سال و پنج ماه از عمر شریفشان میگذشت، به مقام امامت نایل شدند و پس از سی و سه سال به شهادت رسیدند و در سامرا
الحکمۀ لا » : دفن شدند (صلوات الله و سلامه علیه و علی آبائه و أبنائه الطاهرین). از بیانات گهربار آن حضرت است که فرمودهاند
حکمت در نهاد فاسد تأثیر نمیکند. در خاتمه باید متذکر شویم که امام هادی (ع) اصحاب فراوانی دارند « تنجع فی الطبائع الفاسده
که بسیاری از آنها فخر شیعه هستند و از جمله آنها حضرت عبدالعظیم حسنی است که در شهر ری مدفون است. او از اعاظم روات
است و حضرت هادی به او خیلی احترام میگذاردند. او کسی است که ایمان را خدمت حضرت هادی به این صورت عرضه
خدا یکی است و شبیه برای او فرض نمیشود، جسم نیست بلکه خالق جسم است. همه چیز را خلق نموده است و همه چیز « : داشت
به دست او است و او مالک آنها است. محمد صلی الله علیه و آله پیامبر است و او آخر پیامبران است که پیامبری بعد از او نخواهد
آمد و دین او پایان همه ادیان است، امیرالمؤمنین علی بن ابی طالب وصّ ی پیامبر است و بعد از امیرالمؤمنین، حسن و حسین و علی
بن حسین و محمد بن علی و جعفر بن محمد و موسی بن جعفر و علی بن موسی و محمد بن علی و علی بن محمد و حسن بن علی
و بعد از او فرزندش که غایب میشود و روزی ظاهر میشود و جهان را انبوه از عدل میکند بعد از آنکه ظلم انبوه باشد.
اقرار دارم و میگویم دوست شما دوست خدا و دشمن شما دشمن خدا است. اطاعت شما اطاعت خدا و « : عبدالعظیم گفت »
مخالفت شما مخالفت خدا است. به معراج و سؤال در قبر و بهشت و جهنم و صراط و میزان اعتقاد دارم و همه آنها حق است و
صفحه ۲۸ از ۱۸۸
میدانم که قیامت آمدنی است. و بر واجبات الهی که نماز، روزه، زکات، حج، جهاد، امر به معروف و نهی از منکر است اقرار دارم.
عبدالعظیم رحمه الله دین اعتقادی را » . ای ابوالقاسم این دین پسندیده است، خداوند را بر آن ثابت بدارد « : حضرت فرمودند »
عرضه داشت زیرا تنها اعتقاد نمیتواند موجب نجات باشد. دینی موجب نجات است که توأم با عمل باشد. از این جهت حضرت
هادی (ع) ایمان را چنین فرمودهاند. ابودعامه میگوید: به عیادت حضرت هادی رفتم آن بزرگوار فرمودند: چون به عیادت من
آمدی بر من حقی پیدا کرده ای، برای ادای حقت روایتی از پدرم که از پدرانش و از امیرالمؤمنین و او از رسول اکرم علیه السلام
ایمان چیزی است که در دل جایگزین شده « قال رسول الله: الایمان ما وقّدته القلوب و صدقته الاعمال » : نقل کرده است میگویم
است و اعمال، گفتار و کردار آن را تصدیق میکند. از این جهت در قرآن شریف و روایات اهل بیت فراوان دیده میشود که از
افرادی که مرد عمل نیستند سلب ایمان شده است.
برگرفته از کتاب دانستنی های امام هادی علیه السلام

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *