احادیث و سخنان

حدیث امام هادی در وصف خدا

امام ابوالحسن الهادی علیه السلام در گفتگویی که با فتح بن یزید گرگانی دارد، در این گفتار، پرده از این حقیقت برداشته است که توصیف خالق دانا به صفتی که محیط بر کنه ذات و حقیقت او باشد، محال است و در آن گفتار آمده است: «آفریدگار را جز بدان چه خود را وصف کرده است نمی توان توصیف کرد، و کجا می توان او را وصف کرد که حواس از درک او عاجز و اوهام از رسیدن به او ناتوان و اندیشه ها از حد و وصف او و دیده ها از احاطه ی به او قاصرند، خداوند از آن چه وصف کنندگان تعریف و توصیف کنند بالاتر است، در عین نزدیکی دور و در عین دوری نزدیک است بنابراین او در حالی که دور است، نزدیک و در حالی که نزدیک است دور می باشد، او به وجود آورنده ی کیفیت است، پس نمی توان گفت او چگونه است، او ایجاد کننده ی مکان است پس نمی توان گفت او کجاست، زیرا او از کیفیت و مکان گسسته است، او تنهایی یکتا و بی نیاز از همه چیز و همه نیازمند به اویند، نه فرزندی دارد و نه فرزند کسی است و کسی همتای او نیست پس عظمت او والاست، و یا چگونه ذات مقدس حضرت محمد – صلی الله علیه و آله – را می توان توصیف کرد، در حالی که خداوند بزرگ او را با نام مقدس خویش قرین ساخته است و در بخشندگی خود شریک قرار داده و برای هر که از او اطاعت کند پاداشی نظیر پاداش اطاعت خود را مقرر فرموده است، زیرا می فرماید: «و ما نقموا الا أن أغناهم الله و رسوله من فضله.» [۱۶۸] . یعنی: (کافران و منافقان) به جای آن که به خاطر بی نیازی که به لطف خدا و رسول خدا نصیب آنان شد، شکر گویند، در صدد انتقام و دشمنی برآمدند.» [ صفحه ۱۴۰] و به نقل از قول کسانی که اطاعت او را ترک کرده اند و خداوند آنها را در طبقات دوزخ و پوششهایی از قطران عذاب می کند، می فرماید: «یا لیتنا أطعنا الله و رسوله.» [۱۶۹] . یعنی: ای کاش ما از خدا و پیامبرش اطاعت می کردیم. و یا چگونه می توان حقیقت کسانی را وصف کرد که خدای بزرگ طاعت ایشان – یعنی ائمه اهل بیت علیهم السلام – را به اطاعت پیامبرش قرین ساخته و می فرماید: «أطیعوالله و أطیعوالرسول وأولی الأمر منکم.» [۱۷۰] . یعنی از خدا و پیامبر، و صاحبان امر، از خودتان را فرمان ببرید. و فرموده است: «لو ردوه الی الرسول و الی أولی الأمر منهم.» [۱۷۱] . یعنی: (منافقان) در صورتی که اگر به پیامبر (صلی الله علیه و آله) و صاحبان فرمان مراجعه می کردند. و فرموده است: «ان الله یأمرکم أن تؤدوالأمانات الی أهلها.» [۱۷۲] . یعنی: خداوند به شما امر می کند که امانتها را به صاحبانش باز دهید. و باز فرموده است: «فاسئلوا أهل الذکر ان کنتم لا تعلمون.» [۱۷۳] . یعنی: اگر شما نمی دانید، از اهل ذکر و دانشمندان امت بپرسید. ای فتح! همان طوری که خداوند بزرگ و پیامبر و خلیلش و فرزندان [ صفحه ۱۴۱] حضرت زهرای بتول (سلام الله علیها) را نمی توان توصیف کرد، همچنین مقام مؤمن و کسی را که تسلیم امر ماست، نمی توان وصف کرد…» [۱۷۴] . این حدیث شریف، توصیف خدا را به گونه ای که حقیقت ذات او را بیان کند و اشاره به کنه ذات حق تعالی داشته باشد محال و امری غیرممکن دانسته است و همچنین نسبت به رسول اکرم – صلی الله علیه و آله – و جانشینان آن بزرگوار، ائمه ی معصومین علیهم السلام، بلکه مؤمن مسلمانی را که فرمانبردار اهل بیت علیهم السلام باشد، زیرا که اوصاف از بیان ویژگیها و صفات والای این ذوات مقدسه قاصر و ناتوان است.
برگرفته از کتاب تحلیلی از زندگانی امام هادی (ع) نوشته آقای باقر شریف قرشی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *