احادیث و سخنان

حدیث امام هادی در مورد خمس

یکی از مالیات های بسیار جالب اسلامی که مصرف عمده آن پر کردن چاله های فقر، گسترش فرهنگ ، تحوّل اندیشه و احیای معارف اسلامی می باشد، (خمس) است ؛ این مالیات به درآمدهای سالانه ناشی از تجارت ، صنعتگری و غیر آن که به وسیله فقها در کتب فقهی بیان شده است تعلق می گیرد و فقط اموالی مشمول آن می گردد که از مخارج انسان و خانواده اش طی سال ، زیاد بیاید، به استثنای مورد معدن و غنیمت . . .
منبع فتوای فقها در این باره روایات منقول از ائمه است که ما دو تا از این احادیث را می آوریم :
الف – کافی از ابراهیم بن محمّد همدانی نقل می کند که گفت : در نامه ای به امام هادی – علیه السلام – نوشتم : علی بن مهزیار نامه پدرتان را بر من خواند که : صاحبان زمین کشاورزی یک دوازدهم از درآمد خود را پس از اخراج مو ونه به عنوان خمس بپردازند و زمین هایی که بازدهی آن خرج مو ونه صاحب زمین می گردد و چیزی زیاد نمی آورد مشمول این حکم و احکام دیگر نمی شود، درباره این حکم میان ما اختلاف شده است و عده ای می گویند :
مقصود از مو ونه مخارج متعلق به زمین و خراج آنست و شامل مخارج خانواده صاحب زمین نیست و باید پس از خارج کردن مخارج زمین و خراج دولتی ، خمس آن را پرداخت . . .
حضرت پاسخ داد : ( (بعد مو ونته و مو ونه عیاله و بعد خراج السلطان . . . ؛) (۱۲۰) خمس ، پس از موونه شخص و خانواده خود و خراج سلطان است . . .) .
ب – علی بن مهزیار از علی بن محمّد بن شجاع نیشابوری نقل می کند که :
او از امام هادی – علیه السلام – پرسید :
مردی از زمین خود یکصد کرّ (۱۲۱) گندم به دست آورد، یک دهم آن را یعنی ده کرّ زکات داد و سی کرّ صرف مخارج زمین گشت و شصت کرّ برای او باقی ماند، آیا باز هم چیزی بر او واجب است ؟ و آیا دیگران در مال او حقّی دارند ؟
حضرت در توقیعی فرمود : ( (لی منه الخمس مما یفضل من مو ونته . . . ؛) (۱۲۲) یک پنجم از آنچه او از مو ونه خود زیاد می آورد به من تعلق دارد . . .) .
فقها به استناد این روایات و مانند آنها خمس را در تمام آنچه از مو ونه سالانه زیاد می آید واجب دانسته اند و در کتب فقهی و رساله های عملیه به تفصیل ، آن را نگاشته اند .
برگرفته از کتاب زندگانی امام علی الهادی علیه السلام نوشته آقای باقر شریف قرشی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *