اصحاب و شاگردان

اصحاب امام هادی علیه السلام – ابن سکیت

ابو یوسف یعقوببن اسحاق اهوازی معروف به ابن السّ کّیت یکی از ائمه لغت و نحو و حامل لواء علم عربیت و ادب و شعر و
صاحب کتاب تهذیب الالفاظ و اصلاح المنطق و از خواص امام محمد تقی و امام علی النقی و از علمای بزرگ شیعه است و علمای
رجال او را ثقه و جلیل القدر توصیف کردهاند. مُبرّد درباره کتاب او گفته است: ما رأیت للبغدادیین کتاباً احسن من کتاب ابن
السکیت فی المنطق [ ۱۵ ] من در میان علمای بغداد کتابی بهتر از کتاب ابن سکیت در منطق ندیدم [ ۱۶ ]. طبق نقل ابن خلکان،
ابوالعباس ثعلب گفته است که ارباب لغت اجماع دارند بر این که بعد از ابن اعرابی از ابن سکیت اعلم و داناتر به لغت عرب وجود
ندارد [ ۱۷ ]. ابن خلَکان درباره کتاب اصلاح المنطق ابن سکیت گفته است که بعضی از علما گفتهاند که: ما عبر علی جسر بغداد
کتاب من اللغۀ مثل اصلاح المنطق از جسر بغداد کتاب لغتی مثل کتاب اصلاح المنطق عبور نکرده است [ ۱۸ ]. متوکل ابن سکیت را
معلم فرزندانش کرده بود. و او را از علمای بزرگ دربارش به حساب میآورد و ظاهراً هم از مذهب او خبر نداشت و سعی میکرد
او را در مقابل امام هادی (ع) قرار دهد و لذا متوکل روزی به او گفت: از ابن الرضا در حضور من مسألهای سئوال کن. ابن سکیت
از امام جواد (ع) درباره نوع معجزات حضرت موسی و عیسی و رسول اکرم (ص) سئوالاتی کرد و حضرت جوابهائی داد و در پایان
ابن سکیت از امام سئوال کرد: فما الحجۀ علی الخلق الیوم فقال (علیه السلام) العقل یعرف به الکاذب علی الله فیکذّب. امروز دلیل
قوی بر نبوت پیغمبر اکرم چیست؟ حضرت فرمود: عقل است که به وسیله آن دروغگو نسبت به خدا شناخته میشود و تکذیب
میگردد. اینجا بود که ابن اکثم ناراحت شد و گفت: ابن سکیت کیست و مناظرهاش چه باشد؟ او صاحب نحو و شعر و لغت است،
همین موقع نامهای درآورد که در آن مسائلی را نوشته بود، امام پاسخ مسائل او را املاء فرمود و امر فرمود تا ابن سکیت بنویسد
۱۹ ]. پیداست که متوکل شیعه بودن ابن سکیت را نمیدانست و گرنه به تعلیم و تربیت فرزندان خود، او را نمیگماشت. گویند ]
روزی متوکل از او پرسید این دو پسر من معتزّ و مؤیّد نزد تو محبوبترند، یا حسن و حسین فرزندان علی (ع)؟! ابن سکّیت از این
جمله و از این مقایسه سخت برآشفت، خونش به جوش آمد با خود فکر کرد، کار این مرد مغرور به جائی رسیده است که فرزندان
خود را با حسن و حسین مقایسه میکند؟ این تقصیر من است که تعلیم آنها را بر عهده گرفتهام در جواب متوکل گفت: و الله ان
قنبراً خادم علی رضی الله عنه خیر منک و من ابنیک. به خدا قسم قنبر غلام علی به مراتب از تو و فرزندان تو نزد من محبوبتر است.
متوکل از این سخن چنان خشمناک شد که فی المجلس دستور داد زبان ابن سکیت را از پشت سرش درآوردند و همانجا وفات
کرد [ ۲۰ ]. و به روایت دیگر متوکل به غلامان خود امر کرد تا او را زیر پای خود افکندند و شکمش را بمالیدند پس او را به
خانهاش بردند، در فردای آن روز وفات نمود [ ۲۱ ]. متوکل ابن سکیت را در سال ۲۴۴ و به قولی در سال ۲۴۶ و یا ۲۴۳ به قتل
رساند و مبلغ ده هزار درهم به پسرش به عنوان خونبها فرستاد و گفت: هذه دیۀ و الدک رحمۀ الله تعالی [ ۲۲ ] این دیه و خونبهای
پدر توست، خدا رحمتش کند! ابن سکیت علاوه بر کتاب اصلاح المنطق تألیفات زیادی دارد که از جمله: ۱ الزبرج ۲ الالفاظ ۳
الامثال ۴ المقصور و الممدود ۵ المذکر و المؤنّث ۶ کتاب الاخباس ۷ الفرق ۸ کتاب السرج و اللجام ۹ کتاب الوحوش ۱۰ کتاب
الابل ۱۱ کتاب النوادر ۱۲ کتاب معانی الشعر الکبیر ۱۳ معانی الشعر الصغیر ۱۴ سرقات الشعراء ۱۵ کتاب فعل و افعل ۱۶ کتاب
[ الحشرات ۱۷ کتاب الاصوات ۱۸ کتاب الاضداد ۱۹ کتاب الشجر و النبات ۲۰ ما اتفقوا علیه و کتابهای دیگر [ ۲۳
برگرفته از کتاب دانستنی های امام هادی علیه السلام

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *